Mała wspólnota – niemały problem

współwłasnośćWydaje się, że administrowanie małymi budynkami z lokalami mieszkalnymi powinno być łatwiejsze. Niestety tak nie jest. Wszystko jest dobrze, jeśli wszyscy właściciele lokali współpracują przy zarządzaniu nieruchomością wspólną. W przypadku braku zgodności ustawodawca zafundował im prawdziwy horror. Jeden właściciel lokalu może blokować wszelkie nietypowe decyzje we wspólnocie, ale także decyzje o ustaleniu wynagrodzenia dla zarządcy, ustaleniu zaliczek na poczet opłat, czy przyjęciu planu gospodarczego. Brak możliwości uzyskania większości uniemożliwia zaś podjęcie jakiejkolwiek decyzji.

Kiedy mamy do czynienia z małą wspólnotą?

Zgodnie z art. 19 ustawy o własności lokali (dalej u.w.l.) jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności.

W powyższym przepisie jest mowa o 7 lokach. Lokale wyodrębnione to lokale, które mają oddzielną księgę wieczystą i oddzielnych właścicieli. Lokale niewyodrębnione to takie, które spełniają wszelkie przesłanki, by zostać wyodrębnione, ale co do których dotychczasowy właściciel całej nieruchomości (gruntu wraz z budynkiem) nie podjął jeszcze decyzji by je wyodrębnić i sprzedać. Do kategorii lokali zalicza się zatem wszystkie lokale mogące w myśl art. 2 ust. 1 u.w.l. stanowić odrębne nieruchomości, czyli muszą być wydzielone trwałymi ścianami (jeśli chodzi o lokale mieszkalne) lub w inny sposób trwale wydzielone od innych (dotyczy lokali innych niż mieszkalne).

Aby ustalić liczbę lokali pierwszorzędne znaczenie ma kartoteka lokali z ewidencji gruntów i budynków, a dopiero pomocniczo takie informacje można też uzyskać z księgi wieczystej. Duże znaczenie ma to, czy takie pomieszczenia jak piwnice, komórki lokatorskie, garaże stanowią:
a) samodzielne lokale, co do których uzyskano zaświadczenie o samodzielności lokalu lub takie zaświadczenie jest możliwe do uzyskania,
b) są przypisane do lokali jako pomieszczenia przynależne, czy też
c) stanowią nieruchomość wspólną wobec braku możliwości ich wydzielenia z klatek schodowych.

Przykład 1.
Znajdujące się w budynku pomieszczenia:
-lokal mieszkalny nr 1
-lokal mieszkalny nr 2
-lokal mieszkalny nr 3
-lokal mieszkalny nr 4
-lokal mieszkalny nr 5
-piwnica zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków przypisana do lokalu nr 1
-piwnica zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków przypisana do lokalu nr 2
-piwnica zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków przypisana do lokalu nr 3
-piwnica zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków przypisana do lokalu nr 4
-piwnica zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków przypisana do lokalu nr 5
-hala garażowa nr G1 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
-klatka schodowa stanowiąca nieruchomość wspólną.

Na powyższym przykładzie mamy do czynienia z 6 lokalami, 5 mieszkalnymi i jednym niemieszkalnym – halą garażową. Właściciele tych 3 lokali mieszkalnych oraz właściciel lokalu garażowego (prawdopodobnie będą to te same osoby jako współwłaściciele tego garażu), czyli faktycznie 5 właścicieli tworzyć będzie małą wspólnotę.

Przykład 2.
Znajdujące się w budynku pomieszczenia:
-lokal mieszkalny nr 1
-lokal mieszkalny nr 2
-lokal mieszkalny nr 3
-lokal mieszkalny nr 4
-komórka lokatorska nr K1 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
-komórka lokatorska nr K2 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
-komórka lokatorska nr K3 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
-komórka lokatorska nr K4 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
-hala garażowa nr G1 zgodnie z zaświadczeniem o samodzielności lokalu i danymi w ewidencji gruntów i budynków stanowiąca oddzielny lokal niemieszkalny
klatka schodowa stanowiąca nieruchomość wspólną.

W tym przypadku mamy do czynienia z dużą wspólnotą, ponieważ wszystkich lokali jest 9. Komórki nie są przypisane do lokali. Na tym przykładzie komórki mogą być sprzedawane oddzielnie, nie muszą być własnością właściciela lokalu w budynku. Stanowią oddzielny byt prawny. Mimo że właścicieli lokali faktycznie będzie 4 (jeśli np. komórki nie wykupi osoba z sąsiedniego budynku), to właściciele będą stanowić dużą wspólnotę.

Widzimy więc, że decydujące będzie to, ile jest lokali i w jaki sposób pomieszczenia niemieszkalne zostały zgłoszone do gminnego wydziału budownictwa, a nie ilu jest właścicieli. Wystarczy dwóch właścicieli lokali, ale posiadających prawa do więcej niż 7 lokali, aby ustanowić dużą wspólnotę.

Głosowanie w małej wspólnocie.

Zarząd nieruchomością wspólną we wspólnocie małej przybiera postać tzw. zarządu właścicielskiego, bezpośredniego, w odróżnieniu od wspólnoty dużej, w której co do zasady mamy do czynienia z zarządem pośrednim. O ile w dużej wspólnocie bieżącymi sprawami zajmuje się zarząd, a najważniejszymi sprawami (w języku prawnym określa się te sprawy jako przekraczające zakres zwykłego zarządu) zajmują się właściciele lokali podejmując uchwały większością głosów, to we wspólnocie małej o bieżących sprawach decydują właściciele lokali większością głosów, a w najważniejszych jednomyślnie.

Przepisy kodeksu cywilnego nie określają decyzji podejmowanych w małej wspólnocie jako uchwał. A zatem, jeśli wspólnota chce zawrzeć umowę, pod umową podpisuje się większość właścicieli. Jeśli chodzi o wewnętrzne decyzje wspólnoty np. plany gospodarcze, w praktyce często nazywa się je uchwałami. Moim zdaniem jest to określenie prawidłowe, choć należy pamiętać, że nie są to uchwały, o jakich mowa w ustawie o własności lokali w przypadku dużych wspólnot. To znaczy nie można tych uchwał skarżyć do sądu w specjalnym trybie określonym w tej ustawie, nie muszą one zapadać zgodnie z procedurami ustalonymi w ustawie o własności lokali. To oczywiście nie oznacza, że prawo dopuszcza tu całkowitą dowolność. Uchwały takie można zaskarżyć na zasadach ogólnych. Uchwałom tym można zarzucić jedynie nieważność albo nieistnienie (brak wymaganej ilości głosów). W przypadku dużych wspólnot katalog jest szerszy.

Wszystkie głosy liczone są według proporcji udziałów, tak jak w dużej wspólnocie. W małej nie jest jednak możliwe zastosowanie trybu jeden właściciel – jeden głos.

Zdolność prawna.

Mała wspólnota mieszkaniowa, tak jak duża, może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Powinna mieć numer NIP i REGON, o co należy zadbać, zgłaszając wspólnotę do Głównego Urzędu Statystycznego i Urzędu Skarbowego. Wspólnota może mieć oddzielny rachunek bankowy. Jest to wskazane, celem lepszego rozliczania z dostarczycielami mediów i pobierania zaliczek.

Zarząd umowny.

Nie ma żadnego problemu, aby właściciele lokalu w małej wspólnocie powierzyli jednemu właścicielowi sprawowanie zarządu, bądź też innej osobie. Właściciele mogą także zawrzeć umowę z profesjonalnym podmiotem o administrowanie ich nieruchomością. W zależności od rodzaju powierzonych zarządcy bądź administratorowi czynności, taka umowa wymaga większości głosów bądź jednomyślności, dlatego zaleca się podjęcie jej jednomyślnie.

Instrumenty w przypadku braku zgody.

W przypadku braku uzyskania większości głosów do bieżącego sprawowania zarządu, czyli w przypadku gdy we wspólnocie nie mogą zapaść jakiekolwiek decyzje, każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy sądowego. Zarządca sądowy może też być ustanowiony, jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną albo dokonuje czynności z pokrzywdzeniem praw mniejszości.

W przypadku braku uzyskania jednomyślności, każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Przekształcenie w dużą wspólnotę.

To czy wspólnota jest małą czy dużą co do zasady nie zależy od właścicieli lokali. Jednak w pewnych przypadkach istnieje możliwość adaptacji poszczególnych pomieszczeń i uzyskania zaświadczeń o samodzielności lokali. W przypadku gdy w budynku znajdują się komórki, piwnice, strychy warto zapytać się prawnika, czy takie działania są możliwe i opłacalne dla wspólnoty.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.